47

Tegoroczna Sesja Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie, odbyła się w nieco wydłużonym formacie, w dniach 8 do 12 września 2025 r. w Rzymie.

Pełne sprawozdanie z obrad 47. Sesji MABPZ jest dostępne do pobrania w formacie PDF, poniżej na tej stronie, w dziale PROGRAM OBRAD i DOKUMENTY.

Organizatorzy

Organizatorem i gospodarzem 47. sesji był Kościół i Hospicjum św. Stanisława B.M. w Rzymie, a współorganizatorami:

• Fundacja Rzymska im. J. Z. Umiastowskiej
• Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie
• Muzeum Pamięci 2. Korpusu na Monte Cassino

Oraz instytucje z Kraju:

• Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
• Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA
• Ambasada RP we Włoszech
• Ambasada RP przy Stolicy Apostolskiej

Tematem przewodnim tegorocznej sesji były Losy Polaków poza granicami kraju po zakończeniu II wojny światowej.

DZIEŃ PIERWSZY OBRAD

Sesja, rozpoczęła się w PONIEDZIAŁEK 8 WRZEŚNIA 2025 kolacją powitalną, podczas której uczestnicy mieli okazję do spotkań, rozmów i integracji przed oficjalnym rozpoczęciem obrad.

DZIEŃ DRUGI OBRAD

Następnego dnia, we WTOREK, 9 WRZEŚNIA 2025, w murach Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie rozpoczęła się uroczysta 47. Sesja Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie. To wydarzenie miało szczególny wymiar – po raz pierwszy gospodarzem konferencji została wspólnota najstarszego polskiego ośrodka duszpasterskiego poza granicami kraju.

Dzień rozpoczęły obrady zamknięte, które prowadził ks. Tomasz Jarosz, administrator Kościoła i Hospicjum św. Stanisława B.M. w Rzymie.

Uczestnicy konferencji wzięli także udział w uroczystej Mszy Świętej w kościele św. Stanisława BM w Rzymie, podczas której powierzono Bogu dzieła ochrony polskiego dziedzictwa na świecie.

Następnie odbyło się uroczyste otwarcie konferencji z udziałem przedstawicieli dyplomacji, instytucji państwowych i kulturalnych.

W inauguracji uczestniczyli m.in.:

• Ambasador Adam Kwiatkowski (Ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej),
• Ambasador Ryszard Schnepf (Ambasada RP we Włoszech),
• Bartosz Skwarczyński (Konsul RP w Rzymie),
• Dyrektor Magdalena Erdmann (Departament Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Miejsc Pamięci, MKiDN), która odczytała list od Pani Marty Cienkowskiej, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, do członków i organizatorów konferencji,
• Dyrektor Anna Sochańska (Departament Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą, MSZ), której wystąpienie dotyczyło „Rządowej strategii dotyczącej współpracy z Polonią i Polakami za granicą”,
• Dr hab. Karol Polejowski (Zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej),
• Dyrektor Katarzyna Sokołowska (Instytut POLONIKA).

Zaprezentowano również publikację pokonferencyjną MABPZ z Chicago: Małgorzata Kot, Ryszard Owsiany (Muzeum Polskie w Ameryce, Chicago) oraz dr Magdalena Gutowska (Instytut POLONIKA).

Gospodarze miejsca, ks. Paweł Ptasznik, rektor Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM i ks. Tomasz Jarosz, administrator Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM, w swoich przemówieniach podkreślili historyczną rolę Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM jako miejsca, gdzie od XVI wieku pielęgnowana jest polska kultura i tradycja. Nawiązali również do tegorocznego tematu obrad – losów Polaków poza Ojczyzną po II wojnie światowej.

Po południu odbyły się obrady otwarte MABPZ, prowadzone przez Stefana Władysiuka z Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie i Biblioteki im. Wandy Stachiewicz. Tego dnia przedstawiono także sprawozdania działalności instytucji członkowskich MABPZ.

Pierwszy dzień konferencji zakończył się spacerem po Rzymie śladami Sobieskich oraz spotkaniem w Ambasadzie RP we Włoszech. Był to piękny początek konferencji – łączący pamięć, wiarę i troskę o dziedzictwo Polaków poza Ojczyzną.

DZIEŃ TRZECI OBRAD

Trzeci dzień obrad, 10 WRZEŚNIA 2024 ROKU zapisał się szczególnie w historii 47. Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie.

Rozpoczął się udziałem w audiencji generalnej z Ojcem Świętym Leonem XIV. Było to głębokie doświadczenie duchowe i źródło ogromnej radości – tym bardziej, że Papież został poinformowany o naszej konferencji i otrzymał specjalny list w tej sprawie.

Kolejnym punktem programu były rozmowy z reprezentantami instytucji polskich:

• Julia Konopka-Żołnierczuk – Wicedyrektor Biblioteki Narodowej,
• Katarzyna Sokołowska – Dyrektor Instytutu POLONIKA,
• Marzena Kruk – Dyrektor Archiwum IPN,
• Anna Matejak – Dyrektor Departamentu Popularyzacji Archiwalnej NDAP,
• Jan Ambroziak i Małgorzata Radziwiłł – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
• dr M. Gutowska, A. Pytrus i P. Ługowski (Instytut POLONIKA) przedstawili sprawozdanie „Działalność Instytutu Polonika i współpraca z MABPZ. Doświadczenia, perspektywy i kierunki.”

Podczas dalszych obrad i prezentacji referatów – przygotowanych przez prelegentów reprezentujących ośrodki polonijne z całego świata – podjęto m.in. następujące tematy:

• Świadectwa ratowania Żydów podczas Holokaustu,
• Losy polskich kombatantów w USA, Kanadzie i Meksyku,
• Przyszłość polskich studiów i archiwów w Ameryce,
• Obecność Polaków we Włoszech i pobyty gen. Andersa,
• Emigracyjne szlaki polskich muzyków,
• Prasa polska wydawana we Francji.

Po południu, moderatorem kolejnych obrad otwartych była Jadwiga Kowalska z Archiwum Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii (Londyn). Uczestnicy kontynuowali temat przewodni konferencji pt. „Losy Polaków poza granicami kraju po zakończeniu II wojny światowej”. Zaprezentowano kolejnych 10 referatów.

Po przerwie swoją działalność i plany przedstawiły instytucje członkowskie Stałej Konferencji:

• Muzeum Polskie w Ameryce,
• Muzeum Polskie w Rapperswilu,
• Muzeum Tadeusza Kościuszki w Solurze,
• Ośrodek Dokumentacji i Studium Jana Pawła II w Rzymie,
• Polish Music Center w Los Angeles,
• Polski Instytut Badawczy i Muzeum w Budapeszcie,
• Polski Instytut Naukowy w Ameryce,
• Polski Instytut Naukowy w Kanadzie i Biblioteka im. W. Stachiewicz,
• Polski Ośrodek Kultury i Badań Naukowych w Orchard Lake,
• Porta Polonica – Centrum Kultury i Historii Polaków w Niemczech,
• Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.

Była to niezwykła podróż przez historie, wspomnienia i dokumenty, które ukazują, jak bogate i wielowymiarowe jest polskie dziedzictwo poza granicami kraju.

Wieczorem uczestnicy mieli zaszczyt wziąć udział w spacerze po ogrodach Muzeów Kapitolińskich, który poprowadzili Francesca Ceci i prof. Jerzy Miziołek. Dzień zakończyło spotkanie w Ambasadzie RP przy Stolicy Apostolskiej.

Był to dzień duchowego umocnienia, twórczej wymiany doświadczeń i wzruszających chwil, które pozostaną w pamięci uczestników na długo.

DZIEŃ CZWARTY OBRAD

11 WRZEŚNIA 2025 rozpoczął się w Kościele i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie, gdzie obrady zamknięte poprowadził ks. Tomasz Jarosz.

W godzinach porannych odbyły się zamknięte obrady MABPZ. Były one okazją nie tylko do podsumowania dotychczasowej działalności, lecz także do spojrzenia w przyszłość. Dyskutowano               o nowych możliwościach współpracy i projektach, które pozwolą jeszcze skuteczniej chronić, pielęgnować i promować polskie dziedzictwo kulturowe poza granicami Ojczyzny.

Po zakończeniu obrad uczestnicy udali się na Monte Cassino – miejsce wyjątkowe w pamięci narodowej. Tam sprawowana była Msza Święta w intencji żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, a następnie odbyło się zwiedzanie Muzeum Pamięci poświęconego ich bohaterstwu i losom. Spotkanie to miało szczególnie uroczysty i refleksyjny charakter, łącząc duchowość z pamięcią historyczną.

Wieczorem, w Auli Jana Pawła II w Rzymie, odbyła się uroczysta kolacja wieńcząca 47. Sesję Stałej Konferencji MABPZ. Był to czas podziękowań, rozmów i wspólnego świętowania owocnych dni spędzonych w Rzymie.

DZIEŃ PIĄTY - DODATKOWY

Piąty, „dodatkowy” dzień konferencji 12 WRZEŚNIA 2025 był pięknym i wzruszającym zakończeniem 47. Sesji Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie.

Dzień rozpoczęła uroczysta Msza Święta w Bazylice św. Piotra przy grobie św. Jana Pawła II, której przewodniczył ks. kard. Konrad Krajewski, Jałmużnik Papieski. Było to spotkanie wyjątkowe, stanowiące duchowe zwieńczenie dni pełnych refleksji, wspólnoty i troski o polskie dziedzictwo poza granicami Ojczyzny.

Szczególnym przeżyciem dla uczestników konferencji było zwiedzanie wystawy „Jan Paweł II. Człowiek, Papież, Święty w fotografiach Gianniego Giansantiego” w Zamku Świętego Anioła. Ekspozycja prezentuje 27 lat pontyfikatu Papieża Polaka, ukazując zarówno wielkie wydarzenia publiczne, jak i intymne chwile z jego życia. Dla członków konferencji, żyjących od wielu lat poza granicami kraju, było to doświadczenie pełne wzruszeń, spotkanie z wciąż żywym dziedzictwem Papieża Polaka w sercu Rzymu.

PODZIĘKOWANIA I ZAKOŃCZENIE

Organizatorzy konferencji wyrazili wdzięczność wszystkim uczestnikom i przyjaciołom, którzy towarzyszyli podczas 47. Sesji MABPZ. Niech przeżyte chwile owocują w codziennej pracy i wspólnym świadectwie wiary, kultury oraz historii Polski na świecie.

List Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pani Marty Cienkowskiej, do Członków Stałej Konferencji MABPZ, odczytany podczas obrad Sesji, dostępny jest do pobrania poniżej, w dziale PROGRAM OBRAD i DOKUMENTY.

WSPARCIE FINANSOWE

Konferencja została dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego za pośrednictwem Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, przy logistycznym wsparciu Fundacji na Rzecz Dziedzictwa Narodowego imienia J. Piłsudskiego w Łodzi.